گروه معارف استان بوشهر

بنا به نقل مورخین و محدثین آیات زیادی (بیش از سیصد آیه) درباره ولایت حضرت علی (ع) در قرآن کریم آمده که نقل همه ی آنها از عهده ی ما خارج

است لذا در اینجا به چند مورد آن اشاره می کنیم.

۱- آیه ی ولایت  : عموم مفسرین و محدثین مانند فخر رازی و نیشابوری وزمخشری از ابن عباس و ابوذر و سایرین نقل کرده اند که روزی سائلی در

مشجد از مردم چیزی طلب می کرد اما کسی به او چیزی نداد .حضرت علی(ع) که مشغول نماز بود  در حال رکوع به انگشت  دست راست خود اشاره

کرد و سائل متوجه  شد و انگشتر را از دست حضرت خارج نمود . 

در این زمان بر پیامبر (ص)  آیه ولایت نازل گشت. «انما ولیکم الله و رسوله والذین امنوا الذین یقیمون الصلوة ویوتون الزکوة وهم راکعون»(۱)

یعنی ولی و صاحب اختیار شما فقط خدا و رسول او و مومنینی  هستند که  نماز را به پا می دارندو در حال رکوع  زکات می دهند. (در این آیه  اگرچه  مومنین را به صورت صیغه ی جمع آورده اما مصداق  واقعی آن حضرت علی (ع) است) .

افرادی مانند  حسان بن ثابت  حضرت علی (ع)  را به  خاطر این  کار مدح کرده و می گوید « ای علی تو آن  کسی هستی  که موقعی که  در حال رکوع  بودی بخشش کردی پس جان های مردم فدای تو باد ای بهترین رکوع کننده ،خداوندهم درشأن تو بهترین ولایت را نازل کرد و آن را در قرآن بیان نمود.      

۲- آیه ی تطهیر :  در تفسیر طبری ،فخر رازی و همچنین چند کتاب دیگر ازاهل سنت نقل شده که آیه ی تطهیر در خانه  ام سلمه بر پیامبر (ص) نازل شد.

پیامبر (ص) حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) و حسنین را درزیر عباجمع کرد و فرمود :  خدایا اینان اهل بیت  من هستند پلیدی و ناپاکی را از آنها

دور کردان.

در این زمان آیه نازل شد:« انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا»(۲)

یعنی همانا خداوند هرگونه پلیدی و ناپاکی راازشما

اهل بیت دور گردانید و شما را پاک قرار داد.دراین زمان ام سلمه همسررسول خدا فرمود:آیا من هم جزء اینان می باشم.پیامبر(ص) فرمود: خیر تو زن پاک

و خوبی هستی اما مقام اهل بیت را نداری.

۳- آیه « الذین ینفقون اموالهم باللیل و النهار سراً و علانیةً فلهم اجر عند ربهم ولا خوف علیهم و لا هم یحزنون»(۳)

یعنی کسانی که اموالشان را شب و روزوآشکار و نهان انفاق می کنند ، برای آنها در نزد  پروردگارشان  پاداشی است و آنان خوف و اندوهی ندارند . خوارزمی و ثعلبی و ابونعیم  از ابن عباس نقل کرده اند که حضرت علی (ع)  چهار درهم داشت  در راه  رضای خدا یکی رادر شب ، یکی را در روز ، یکی  را آشکار و یکی را نهان  صدقه می داد وآنگاه این آیه درباره او نازل شد.

۴- آیه «و من ااناس من یشتری نفسه ابتغاء مرضات الله»(۴)

یعنی ازمردم کسی هست که  جان  خود را میفروشد در راه بدست آوردن رضای خدا .  ثعلبی درتفسیر خود از ابن عباس نقل می کند  که  در شب هجرت  پیامبر اکرم (ص)

حضرت علی (ع) در بستر پیامبر خوابید و این آیه در شأن آن حضرت نازل گردید.

۵- آیه  « ان الذین امنوا و عملوا الصالحات اولئک هم خیر البریه» (۵) 

یعنی کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند آنان بهترین مردمند. مقاتل –

بن سلیمان از ابن عباس نقل می کند که این آیه  در شأن حضرت علی (ع) اهل بیت او نازل شده است.

۶- آیه « انما انت منذر و لکل قوم هاد»(۶)

  هر آینه تو بیم دهنده ای و برای هرقومی هدایت کننده ای هست. از طریق اهل سنت هفت حدیث نقل شده است که مقصود  از منذر پیامبر(ص) و منظور از هادی حضرت علی (ع) است . 

ازجمله مالکی در فصوا المهمه می نویسد که چون آیه مزبور نازل شد رسول خدا(ص) فرمود : من انذار کننده ام و علی هدایت کننده و به وسیله ی علی هدایتیافتگان هدایت می یابند.

۷- آیه «لا یستوی اصحاب النار و اصحاب الجنه، اصحاب الجنة هم الفائزون(۷)

یعنی دوزخیان  با بهشتیان یکسان نیستند ، اصحاب بهشت آنانند که رستگارهستند.   موفق بن احمد به سند خود از جابر نقل کرده که  روزی  در خدمت

 رسول خدا بودیم که حضرت علی (ع) داخل شد . رسول خدا فرمود: قسم به کسی که جانم در دست اوست این مرد و شیعه اش در روز قیامت ازرستگاران

 هستند.

۸- آیه « لتسالن یومئذ عن النعیم»(۸)  

یعنی آنگاه که در روز قیامت از نعمت هاپرسیده شود . ابو نعیم  و حاکم حسکانی از امام صادق (ع)  نقل کرده اند : که منظور از نعیم در این آیه ولایت امیرالمومنین (ع) و ما است که از آ ن پرسیده خواهد شد.

۹- آیه « و ارکعوا مع الراکعین » (۹)

یعنی و رکوع کنید با رکوع کنندگان .موفق بن احمد و ابو نعیم اصفهانی  از ابن عباس نقل  کرده اند  که این  آیه درخصوص پیامبر(ص) و حضرت علی(ع)  نازل شده است و آنها اولین  کسانی بودند که نماز

منبع:

- قرآن کریم

  ۱-سوره مائده ایه ۵۵                                                         

۲- سوره احزاب آیه ۳۳

۳- سوره بقره آیه ۲۷۴

۴- سوره بقره آیه ۲۰۷

۵- سوره بینه آیه ۸

۶- سوره رعد آیه ۷

۷- سوره حشر آیه ۲۰

۸- سوره تکاثر آیه ۸

۹- سوره بقره آیه